Tuy tỉ lệ giải ngân cho vay kế hoạch vốn góp vốn đầu tư phát triển 5 tháng đầu năm 2017 cao hơn khi đối chiếu với cùng thời điểm năm năm nay song vẫn thấp khi đối chiếu với kiến nghị. Điều này ảnh hưởng tới tăng trưởng, công việc, lãng phí vốn đầu tư và giảm hiệu quả kêu gọi đầu tư trái phiếu chính phủ nước nhà (TPCP). Để cải thiện hiện trạng này, cơ quan chính phủ cũng như Bộ Tài chính đang tiến hành nhiều biện pháp.
một số ít dự án tiến hành khởi công mới năm năm nay tới nay vẫn chưa hoàn tất thủ tục về góp vốn đầu tư thiết kế và xây dựng là 1 trong những lý do gây chậm giải ngân cho vay
giải ngân 30,6% chiến lược vốn
Theo Nghị quyết của QH giao, tổng cộng chi đầu tư nâng tầm phát triển năm 2017 là 357.150 tỷ đồng, bao gồm: Vốn ngân sách Chính phủ (NSNN) là 307.150 tỷ vnđ, vốn TPCP là 50.000 tỷ đồng.
giải trình tình hình kinh tế- xã hội tháng 5 và 5 tháng đầu xuân 2017 của Tổng cục Thống kê đã cho chúng ta thấy, vốn góp vốn đầu tư xúc tiến từ nguồn NSNN đạt 88,8 nghìn tỷ đồng. Nguồn vốn này tăng 6% so với cùng kỳ năm 2016 nhưng mới chỉ bằng 30,6% kế hoạch năm. Rõ ràng, vốn Trung ương điều hành quản lý đạt 19,5 nghìn tỷ, tăng 5,9% cùng kỳ, bằng 29% chiến lược năm. Một số Bộ có vốn quyết toán giải ngân tăng như GTVT (đạt 11.355 tỷ vnđ, tăng 55,4%), Sở Y tế (đạt 1.280 tỷ vnđ, tăng 23,4% khi đối chiếu với cùng thời điểm năm ngoái) nhưng cũng không đạt chiến lược. Bên gần đó, vốn giải ngân của một loạt các Bộ, ngành khác ví như Sở nông nghiệp trồng trọt và phát triển nông thôn, Sở thiết kế xây dựng, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Sở Tài nguyên và thiên nhiên và môi trường, Sở Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ; Sở Thông tin và Truyền thông,… đều giảm so với 2016. Tương tự, vốn địa phương quản lý và điều hành đạt 69,3 ngàn tỷ đồng, tăng 6,1% khi đối chiếu với cùng thời điểm năm năm nay, bằng 31,1% chiến lược năm.
Theo Tổng cục Thống kê, trong tháng 5 các nhà đầu tư và đơn vị thi công đã đẩy nhanh giai đoạn tiến hành các khu công trình, dự án, vốn tiến hành từ nguồn NSNN cao hơn nữa tháng trước và cùng thời điểm năm trước. Tuy nhiên, cơ quan đó cũng khẳng định tình hình giải ngân và thực thi nguồn vốn này trong 5 tháng đầu năm còn chậm.
Lý giải lý do, đại diện thay mặt Sở Tài chính cho rằng, nếu việc chậm quyết toán giải ngân vốn của năm 2016 hầu hết do lúng túng trong triển khai Luật góp vốn đầu tư công thì 2016 lại do nảy sinh khó khăn, vướng mắc trong việc triển khai kế hoạch. Rõ ràng, một số ít Sở, ngành và địa phương chưa nhập hoặc chỉ mới nhập một phần chiến lược vốn được giao lên mạng lưới hệ thống tin tức điều hành và quản lý chi phí và kho bạc (TABMIS) nên không còn dự toán để thanh toán (như Bộ Giáo dục đào tạo, Sở Giao Thông Vận Tải,...).
bên gần đó, một số dự án tiến hành khởi công mới năm 2016 đến lúc này vẫn chưa hoàn tất thủ tục về đầu tư kiến thiết xây dựng (giấy phép thiết kế và xây dựng, đánh giá phê duyệt thiết kế, dự toán, thủ tục đấu thầu) như Viện Hàn lâm Khoa học và công nghệ tiên tiến,... Đặc biệt, trong 4 tháng, 1 số ít Sở, ngành và địa phương còn đang tiến hành các thủ tục đấu thầu, chọn lựa chủ thầu với các gói thầu mới nên chưa có khối lượng để thanh toán. Cùng theo đó, việc triển khai đề xuất kiến nghị tiết kiệm 10% tổng vốn góp vốn đầu tư của từng dự án theo quy chế tại Nghị quyết số 89/NQ-CP phiên họp chính phủ nước nhà thường kỷ tháng 9/2016 khiến các Sở, ngành phải thanh tra rà soát kiểm soát và điều chỉnh dự toán, tác động ảnh hưởng đến công tác đấu thầu nên chưa có khối lượng thực hiện. 1 số ít dự án Bất Động Sản đã có khối lượng nhưng chưa đến quy trình tiến độ nghiệm thu hoặc không được chủ đầu tư dự án nghiệm thu sát hoạch và hoàn thành thủ tục thanh toán vốn.
Bộ Tài chính cũng thẳng thắn nhìn nhận và đánh giá, kế bên những nguyên do khách quan nêu trên, không phủ nhận vẫn còn 1 số CĐT có tâm ý tập trung khối lượng lớn mới ra Kho bạc Chính phủ làm thủ tục tỉnh thanh hóa vốn hay thắc mắc trong công tác giải phóng đền bù mặt bằng, tái an cư,...
Trong bối cảnh TT Chính Phủ đã có quyết định giao vốn chiến lược đầu tư vốn NSNN của năm 2017 (đợt 1) rất sớm, từ ở thời điểm cuối năm 2016, nhưng quy trình tiến độ các Bộ, ngành và địa phương tiến hành giải ngân trong 4 tháng đầu năm còn thấp khi đối chiếu với đề xuất, đã tác động tới đi lên, công việc và tiêu tốn lãng phí vốn góp vốn đầu tư và giảm hiệu quả kêu gọi đầu tư TPCP.
Nhiều giải pháp "thúc" quyết toán giải ngân
giải ngân chậm sẽ ảnh hưởng tác động trực tiếp đến đi lên. Trong những năm trước đó, quyết toán giải ngân vốn đầu tư từ chi phí thường "ì ạch" những tháng đầu xuân, song lại dồn hết vào trong thời gian cuối năm gây không thể cân bằng trong thực hiện các mục đích kinh tế. Còn nhớ, năm năm nay là năm đặc biệt khi vướng xúc tiến nhiều Luật mới ban hành (Luật đầu tư chỉnh sửa, Luật kiến thiết xây dựng sửa đổi...), khiến vận tốc quyết toán giải ngân quá chậm, 5 tháng đầu năm mới đạt hơn 33%, khiến chính phủ nước nhà phải "vào cuộc" đi vào hoạt động Tổ công tác chỉ đạo, tình hình mới được cải thiện.
do đó, ngay từ trong thời gian cuối năm năm nay, cơ quan chỉ đạo của chính phủ đã quan tâm triển khai giải ngân vốn đầu tư công cho năm 2017. Mới đây, Phó TT Chính Phủ Vương Đình Huệ đã có chỉ đạo kiến nghị các Sở, cơ quan phải triển khai xong đồng loạt việc giao vốn kế hoạch góp vốn đầu tư công trung hạn 2016-2020. Trong số đó, Sở kế hoạch và đầu tư chủ trì, liên hợp với Bộ Tài chính trình TTCP chiến lược giao vốn đầu tư công năm 2017 (đợt 2), khoản đầu tư, danh mục dự án được phép kéo dài thời khắc thực thi quyết toán giải ngân vốn góp vốn đầu tư kế hoạch năm 2016 sang năm 2017, kéo dài thời điểm thực thi quyết toán giải ngân vốn góp vốn đầu tư nguồn NSNN năm 2015 vẫn còn nhu cầu sử dụng, biện pháp điều chỉnh kế hoạch vốn TPCP tiến trình 2011-2015 và quy trình 2014-2016 theo như đúng chỉ đạo của TT Chính Phủ.
Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cũng giao các Bộ, ngành rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy chế của pháp luật liên quan đến đầu tư, kinh doanh. Bộ kế hoạch và đầu tư hoàn thiện chỉ thị của TTCP về đẩy nhanh quá trình thực thi và quyết toán giải ngân vốn đầu tư công năm 2017; nghiên cứu, yêu cầu TT Chính Phủ cho phép phát hành Nghị quyết của cơ quan chính phủ về vấn đề này; sâu sát, kịp thời hướng dẫn, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn vất vả cho các Sở, ngành, bản địa trong quyết toán giải ngân vốn góp vốn đầu tư công năm 2017.
Bộ Tài chính nhận nghĩa vụ rà soát các văn bản hướng dẫn về trấn áp chi và giải ngân kế hoạch đầu tư vốn NSNN, vốn TPCP theo phía đơn thuần hóa thủ tục, phù hợp quy định của pháp luật, trường hợp vượt thẩm quyền báo cáo Thủ tướng Chính phủ; định kỳ 15 ngày và hàng tháng cập nhật tình hình giải trình thủ tướng chính phủ, đồng gửi Bộ kế hoạch và đầu tư. Sở thiết kế xây dựng kịp thời phát hành các văn bản hướng dẫn tiến hành Nghị định số 42/2017/NĐ-CP về chỉnh sửa Nghị định số 59/2015/NĐ-CP về quản lý góp vốn đầu tư xây dựng; tăng cường đôn đốc, gỡ rối khó khăn trong việc lập, đánh giá và thẩm định dự án góp vốn đầu tư xây dựng, thiết kế dự toán gây dựng công trình, việc thành lập các ban quản lý và điều hành chuyên ngành, ban điều hành quản lý khu vực, ban quản lý góp vốn đầu tư xây dựng,…
Bộ Tài nguyên và môi trường chủ trì, liên hợp với những Bộ: Tư pháp, chiến lược và đầu tư, Tài chính, Giao Thông Vận Tải rà soát lại các quy chế về nhìn nhận tác động thiên nhiên và môi trường của các dự án đầu tư thiết kế và xây dựng cơ bản bảo đảm hợp với trong thực tế, đề xuất kiến nghị chỉnh sửa các quy định không cần thiết và tiến hành khủng khiếp, khẩn trương, không làm lê dài thời điểm chuẩn bị sẵn sàng đầu tư các dự án.
Theo chức năng, nhiệm vụ của họ, để thúc đẩy giải ngân từ lúc này đến cuối năm, Bộ Tài chính đã và đang trình TTCP giao các Bộ, ngành trung ương và địa phương tăng cường chỉ đạo các chủ đầu tư dữ thế chủ động triển khai tiến hành kế hoạch, hoàn thành các thủ tục sát hoạch, giao dịch thanh toán vốn; thanh tra rà soát các thắc mắc trong việc thực thi và thanh toán vốn đầu tư để kịp thời giải quyết. Trường hợp vượt thẩm quyền báo cáo giải trình TT Chính Phủ xem xét, quyết định.
Cùng với đó, các Sở, ngành bản địa định kỳ lập giải trình gửi Bộ chiến lược và đầu tư, Sở Tài chính theo đúng thời gian ấn hạn quy định, báo cáo giải trình rõ tình hình giải ngân, các tồn tại thắc mắc, cùng theo đó yêu cầu các biện pháp nhằm thực hiện tốt chiến lược vốn góp vốn đầu tư phát triển năm 2017.
Sở Tài chính sẽ căn cứ kết quả giải ngân cho vay chiến lược vốn góp vốn đầu tư phát triển năm 2017 của những dự án, đồng thời trên cơ Bộ những nội dung vất vả, vướng mắc và các đề xuất kiến nghị của những Sở, ngành địa phương để xúc tiến kiểm tra, xác định lý do chậm quyết toán giải ngân ở một số Sở, ngành, địa phương và ở một số dự án lớn để có phương án đôn đốc, tháo gỡ thắc mắc trong thẩm quyền hoặc báo cáo giải trình TTCP đối với các nội dung vượt thẩm quyền.